ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ: ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಅರಿವಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಜಾಗರಣೆಯ ರಾತ್ರಿ
ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ನಾವು ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಳಿಸಿ, ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುವ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭ.
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ಮಹತ್ವದ ಕಾರಣಗಳಿವೆ:
- ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಮಹಾ ಮಿಲನ: ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಮಿಲನವಾದ ದಿನವೇ ಈ ಶಿವರಾತ್ರಿ. ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶಿವನು ಸಂಸಾರಿಯಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ವರಿಸಿದ ಪುಣ್ಯ ದಿನವಿದು. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷನ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
- ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಉಗಮ: ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಕರ್ತ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಡುವೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದ ಉಂಟಾದಾಗ, ಶಿವನು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಜ್ಯೋತಿರ್ಸ್ಥಂಭವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡನು. ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದ ರಾತ್ರಿಯನ್ನೇ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷಪಾನ: ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ವೇಳೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನು ಶಿವನು ಕುಡಿದು ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಆ ವಿಷದ ತಾಪವನ್ನು ತಣಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾಗರಣೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ
ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವೇ ಜಾಗರಣೆ. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರ ಹಿಂದೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ:
- ಶಕ್ತಿಯ ಏರಿಕೆ: ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನದಂದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಗ್ರಹಗಳ ಸ್ಥಾನವು ಎಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯು ನೇರವಾಗಿದ್ದಾಗ (ಕುಳಿತಿರುವಾಗ) ಶಕ್ತಿಯು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾನಸಿಕ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಯ.
- ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧಿ: ಜಾಗರಣೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನಿದ್ದೆ ಬಿಡುವುದಲ್ಲ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅರಿವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭಗಳೆಂಬ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಜಾಗರಣೆ.
ಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು
- ಉಪವಾಸ: ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಉಪವಾಸ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ದೇಹದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಿವನತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ: ಶಿವನಿಗೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡುವ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ.
- ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರ: ‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಯಣದ ಒಂದು ದ್ವಾರವಿದ್ದಂತೆ. ಈ ರಾತ್ರಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಲಯಗೊಳಿಸಿ, ಹೊಸ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯೋಣ.
ಲೇಖನ: ಕೃಷ್ಣ ಮೃಗ ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗ